Deneme süresinde işten çıkarıldım — hangi haklarım var?
KISA CEVAP
Deneme süresi en çok 2 ay olabilir (toplu iş sözleşmesiyle 4). Bu sürede iki taraf da ihbarsız ve tazminatsız fesih yapabilir; işe iade ve kıdem hakkı doğmaz (zaten 6 ay/1 yıl şartları dolmaz). AMA: çalışılan günlerin ücreti, fazla mesai ve hafta tatili alacakları ile SGK bildirimi tamdır; 'deneme süresiydi, para yok' hukuka aykırıdır. Sözleşmede deneme kaydı YOKSA deneme süresi de yoktur — ilk günden normal koruma işler.
Sahadaki en yaygın ihlaller: sigortasız 'deneme' çalıştırma (kayıt dışılık — deneme süresi sigortasızlık istisnası DEĞİLDİR), art arda 'deneme' adı altında aynı işçiyi yenileme ve 2 ayı aşan deneme kayıtları. Bunların hepsinde işçi, normal statünün tüm haklarına sahiptir.
Bilinmesi gerekenler
- Ayrımcı fesih istisnası: deneme süresinde bile sendikal nedenle, hamilelik gibi ayrımcı saiklerle fesih tazminat doğurabilir.
- Ücret pazarlığı: deneme dönemi için düşük ücret kararlaştırılabilir ama asgari ücretin altı yasaktır.
- İşsizlik ödeneği: kısa çalışma süresi nedeniyle çoğunlukla şartlar oluşmaz; önceki işyeri primleriyle birlikte değerlendirilir.
- Referans/kötüleme: gerçeğe aykırı kötüleyici bildirimler kişilik hakkı davası konusudur.
- Belge isteyin: çalışma süresini gösteren SGK giriş-çıkışı, ileride hizmet birleştirmede işe yarar.
Kısa sürmüş görünen ilişkilerde bile ödenmemiş hak kalabilir; gün sayınızı ve aldığınız ödemeyi yazın, beş dakikada alacak var mı söyleyelim. Sigortasız 'deneme' çalıştırıldıysanız hizmet tespiti hakkınız ayrıca saklı.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Mevzuat ve içtihat değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışın.
Bu konuda diğer sorular
- İşe iade davası şartları nelerdir, süresi kaçırılırsa ne olur?
- Tazminatsız (kod 29 ile) işten çıkarıldım, ne yapmalıyım?
- Mobbing nasıl ispatlanır, haklarım neler?
- İşsizlik maaşı kimlere bağlanır, nasıl başvurulur?
- Maaşım elden, SGK'm asgariden yatıyor — ne yapabilirim?
- İstifaya zorlanıyorum — ne yapmalıyım?