Memur ek iş yapabilir mi? (Ticaret yasağı ve istisnaları)
KISA CEVAP
Kural yasak: memur, TİCARET ve sanayiyle uğraşamaz, esnaflık yapamaz, ticari vekillik-şirket yöneticiliği üstlenemez (DMK 28); aykırılık kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir. SERBEST alanlar: anonim şirkette YÖNETİCİ OLMAYAN ortaklık ve limited şirkette (müdür olmamak şartıyla tartışmalı ama uygulamada pay sahipliği), apartman yöneticiliği (kendi oturduğu bina), telif üreten faaliyetler (kitap, hakemlik, ders — mevzuat sınırlarında), tarımsal faaliyet ve taşınmaz kira geliri. Eş üzerinden işletme ise 'muvazaa' denetimine açıktır.
Dijital çağ soruları da aynı çerçeveden okunur: e-ticaret mağazası açmak, sürekli ürün satmak, gelir amaçlı yoğun YouTube/yayıncılık faaliyetleri 'ticari faaliyet' değerlendirmesine girer ve disiplin riski taşır; arada bir kişisel eşya satmak ise ticaret sayılmaz. Sınır, faaliyetin süreklilik ve kazanç organizasyonu boyutudur.
Riskleri yönetme
- Pay sahipliği vs yöneticilik: A.Ş. hissesi almak serbest, yönetim kuruluna girmek yasaktır; limitedde müdürlük yasaktır.
- Eş adına işyeri: fiilen memurun işlettiği tespit edilirse (kasada durması, faturaları yönetmesi) disiplin işler; tanık ve sosyal medya delil olur.
- Kurum izni gerektiren hâller: bazı kurumlarda ek ders, danışmanlık, hakemlik için izin prosedürü vardır — yazılı izin alın.
- Vergisel iz: şahıs şirketi/esnaf kaydı, GİB kayıtlarıyla kurumun kolayca göreceği izdir.
- Soruşturma açılırsa: faaliyetin niteliği (telif mi ticaret mi) savunmanın merkezidir; erken hukuki çerçeveleme cezayı önleyebilir.
Ek gelir planınızı kurmadan ÖNCE yazılı değerlendirme alın; 'herkes yapıyor' savunması disiplin kurulunda geçmiyor. Mevcut bir soruşturma varsa faaliyet belgelerinizle gelin — nitelendirme savaşını birlikte verelim.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Mevzuat ve içtihat değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışın.
Bu konuda diğer sorular
- Görevi kötüye kullanma suçu nedir, cezası ne kadar?
- Hangi cezalar memuriyete engel olur?
- Açığa alınan (görevden uzaklaştırılan) memurun hakları nelerdir?
- Memur disiplin cezasına nasıl itiraz edilir?
- Hakkında ceza davası açılan memur görevden atılır mı?
- İstifa eden memur memuriyete geri dönebilir mi?