Kısa cevap
Hapis cezasının ne kadarının infaz kurumunda geçirileceği suçun türüne ve işlendiği tarihe göre değişir. Kural olarak cezanın yarısı, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgütlü suçlarda üçte ikisi, terör suçlarında dörtte üçü koşullu salıverilme için gerekir. Bu sürenin sonundan geriye doğru genellikle bir yıl denetimli serbestlikte, dışarıda geçirilebilir. Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür.
“Altı yıl ceza aldı, ne kadar yatar?” Bu soruya tek cümleyle cevap verilemiyor; nedeni infaz oranlarının suç türüne ve suç tarihine göre değişmesi. Aşağıda genel çerçeve var; ancak her dosyada hesaplama, suç tarihi ve tekerrür durumu kontrol edilerek yeniden yapılmalıdır.
Koşullu salıverilme oranı
Koşullu salıverilme, cezanın belirli bir kısmını iyi hâlli olarak çeken hükümlünün kalan süreyi dışarıda geçirmesidir. Oran suça göre değişir:
| Suç grubu | İnfaz kurumunda geçirilmesi gereken kısım |
|---|---|
| Genel kural (30.03.2020 sonrası suçlar) | 1/2 |
| Cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti, örgütlü suçlar, kasten öldürme (bazı hâller) | 2/3 |
| Terör suçları | 3/4 |
| Mükerrirler | 2/3 (ikinci tekerrürde koşullu salıverilme yok) |
| Müebbet hapis | 24 yıl |
| Ağırlaştırılmış müebbet | 30 yıl |
30 Mart 2020 öncesinde işlenen suçlarda genel oran üçte ikidir; bu tarih, aynı cezanın infaz süresini aylarca değiştirebilir.
Denetimli serbestlik
Koşullu salıverilme tarihine kalan son bir yıl, hükümlünün talebi ve infaz hâkimliğinin kararıyla denetimli serbestlik altında dışarıda geçirilebilir. Bu sürede imza, eğitim veya kamuya yararlı çalışma gibi yükümlülükler uygulanır. Bazı suç türleri ve belirli dönemler için bu süre farklıdır; hesaplamada dikkat edilmesi gereken ikinci nokta budur.
Bir örnek
Suç tarihi 2024, kasten yaralama, altı yıl hapis, tutuklu kalınan süre sekiz ay:
- Koşullu salıverilme için gereken: 6 yıl × 1/2 = 3 yıl
- Tutukluluk mahsubu: 3 yıl − 8 ay = 2 yıl 4 ay
- Denetimli serbestlik: son 1 yıl dışarıda
- İnfaz kurumunda fiilen: yaklaşık 1 yıl 4 ay
Aynı ceza, uyuşturucu ticareti suçundan verilmiş olsaydı koşullu salıverilme için dört yıl gerekecek, fiilî süre yaklaşık iki yıl dört aya çıkacaktı.
Müddetname nasıl okunur?
Cezanın infazına başlandığında savcılık, cezanın başlangıç tarihi, toplam süresi, mahsup edilen tutukluluk ve koşullu salıverilme tarihini gösteren müddetnameyi düzenler. En sık gördüğümüz hatalar:
- Tutuklulukta veya gözaltında geçen sürenin eksik mahsubu
- Yanlış oran uygulanması (suç tarihi gözetilmeden)
- Birden fazla cezada toplama ve içtima hatası
- Denetimli serbestlik tarihinin yanlış hesaplanması
Hata varsa infaz hâkimliğine başvurulur; kararına yedi gün içinde itiraz edilebilir.
İnfazın ertelenmesi
Üç yıl ve altındaki hapis cezalarında hükümlünün talebiyle savcı infazı, her defasında bir yılı geçmemek üzere toplam iki yıla kadar erteleyebilir; teminat istenebilir. Ağır hastalık, hamilelik ve doğum sonrası bir buçuk yıllık süre için de erteleme öngörülmüştür.
Hesaplamayı, ceza kesinleşmeden önce de yapıyoruz: kanun yolu stratejisinde “istinafta ceza değişirse infaz nasıl etkilenir” sorusunun cevabı, ailenin kararını doğrudan etkiler.
Sık sorulan sorular
01Denetimli serbestlik süresi her suçta bir yıl mı?
Kural bir yıldır; ancak bazı suç türleri ve belirli dönemlerde işlenen suçlar için farklı süreler öngörülmüştür. Çocuklar ve ağır hasta hükümlüler için de ayrı düzenlemeler vardır.
02Tekerrür infazı nasıl etkiler?
Mükerrirler hakkında koşullu salıverilme oranı üçte ikiye çıkar; ikinci tekerrürde koşullu salıverilme uygulanmaz.
03Adli para cezası ödenmezse ne olur?
Ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilir; bir gün karşılığı kanunda belirlenen tutar üzerinden hesaplanır. Kamuya yararlı işte çalışma seçeneği mevcuttur.
Yayın: 08 Ocak 2026 · Güncelleme: 29 Ağustos 2026
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukata danışın. Mevzuat ve içtihat değişebilir; yazının tarihi ve güncellemesi yukarıda gösterilir.